Sahaar › Vakitler neden farklı

Namaz vakitleri neden farklı çıkar

Yayın: 26 Ağustos 2026 · Sahaar iOS 26 ve üzeri için

Aynı şehirde iki uygulama neden on dakika farklı gösterir?

Çünkü İmsak ve Yatsı saatle değil, tan olayıyla tanımlanır. Her otorite güneşin ufkun kaç derece altında olması gerektiğini yazar; orta enlemlerde bir derecelik fark vakti dört ilâ altı dakika kaydırır, kuzeye çıktıkça daha çok.

Tablonun iki ucuna bakın: Mısır ile ISNA arasında İmsak’ta 4,5 derece var. Bu Londra’da Mart ayında yarım saatten fazla eder. Birini Mısır’a, ötekini ISNA’ya göre kurulmuş iki uygulamanın ikisi de doğru çalışıyordur — ama hiçbiri size camiinizin hangisini izlediğini söylemez. Sahaar bu yüzden yöntem adını vakitlerin yanında, ekranda tutar.

Ama önce iki basit sebebi eleyin. Vakitler boylamla dakika dakika kayar: il merkezi için basılmış bir takvim kırk kilometre batıdaki köyle uyuşmaz. Elle ayarlanmış bir cihaz saati de sessizce kayar ve bütün vakitleri beraberinde götürür.

İkindi neden bazı uygulamalarda bir saat sonra?

Gölge ölçüsü yüzünden — günün en büyük ayrışması budur. Asr-ı evvelde (1× gölge) ikindi, cismin gölgesi kendi boyuna (öğle gölgesi hariç) eşitlendiğinde girer. Asr-ı sânî (2× gölge) gölge cismin iki katı olana kadar bekler ve ikindiyi geciktirir. Aradaki süre konuma ve mevsime göre değişir. Asr-ı evvel tek bir mezhebe ait değildir: Şafiî, Malikî ve Hanbelî imamlarının, Hanefî mezhebinde de Ebû Yusuf ile İmam Muhammed’in görüşüdür. Sahaar’da bu yüzden mezhep adıyla değil “Standart (1× / Asr-ı evvel)” diye anılır.

Bir “ikindi yanlış” bildirimi bu yüzden neredeyse her zaman aslında bir ölçü sorusudur. Hangisinin nerede geçerli olduğunu tahmin etmedik: Ağustos 2026’da her otoritenin aynı gün için yayımladığı vakti iki ölçüyle karşılaştırdık. İki ölçü her yerde yaklaşık bir saat ayrı düştüğü için karar zor olmadı.

İki satır bizi şaşırttı. Balkanlar yaygın olarak Hanefî sanılır, oysa Saraybosna’nın resmî takvimi asr-ı evveli yayımlıyor. “Batı toptan 1× ölçüsündedir” de iki kere yanlış, çünkü Birleşik Krallık ve Güney Afrika asr-ı sânî yayımlıyor. Sahaar ölçüyü ülkenize göre önerir. Ayarlar › Vakit hesaplama › İkindi’den değiştirebilirsiniz — Türkiye hariç. Diyanet takvimi asr-ı evveli esas alır, ezan da bu vakitte okunur. Türkiye yönteminde ölçü bu yüzden sabittir: ezanla uyuşmayacak bir seçenek sunulmaz.

Yüksek enlemde, İmsak hiç girmediğinde ne olur?

Yaklaşık 48 derecenin üzerinde, yaz ortasına yakın haftalarda güneş ufkun yeterince altına inmez. Güneşin 18 derece aşağıda olduğu bir an yoktur, yani İmsak hesaplanamaz — yerine bir kural konması gerekir. Yaygın üç kural var: gecenin ortası, gecenin 1/7’si ve daha sığ bir tan açısı. Sahaar bunu yönteme ve konuma göre kendisi seçer. Türkiye yönteminde açı oluştuğu sürece gerçek açı kullanılır, oluşmayan gecelerde gecenin 1/7’sine geçilir. Diğer yöntemlerde yüksek enlemde gecenin ortası kuralı devreye girer.

Kuralın etkisi küçük değil. Gecenin ortası kuralı Londra’da Haziran’da İmsak’ı 01:02’ye, Yatsı’yı 01:03’e getirir — hesap doğru, ama kimse bununla yaşayamaz. Türkiye yöntemi o gecelerde bu yüzden gecenin 1/7’sine geçer: 03:40 ve 22:26.

Diyanet’in kuzey ülkeleri için yaptığı hesap çoğu yerde “45 derece kuralı” diye anlatılır: İmsak ve Yatsı’yı sanki 45 derece enlemdeymişsiniz gibi hesaplamak. Bunu denedik ve yayımlanmış yurt dışı takvimleriyle karşılaştırdık: tutmadı. Görünen şu: açı hâlâ oluşuyorsa gerçek 18 derece kullanılıyor, yatsı açısı ise yurt dışında 16,1, Türkiye içinde 17 dereceye denk geliyor. Şehir başına 32 gün ölçüldüğünde Yatsı Köln’de +0,2 dakika, Londra’da −0,1 dakika çıktı.

Birleşik Krallık ayrı bir örnek. Londra’nın Unified takvimi İmsak 04:25, Yatsı 21:14 veriyor; MWL açıları gece yarısı kuralıyla 03:50 ve 22:04 üretiyor — Yatsı’da kırk beş dakika sapma. Moonsighting Committee yöntemi dört dakika içine oturduğu için Sahaar Birleşik Krallık’ta bunu ve Hanefî (2×) ikindi ölçüsünü önerir.

Sahaar hangi otorite kurallarını uyguluyor?

Açılar tek başına yetmiyor. Birkaç otorite kendi açısının üstüne bir de kural koyar. Bunu atlayan bir uygulama o ülkede, o günlerde yanlış gösterir. Sahaar bu kuralların her birini uygular ve ayrı ayrı sınar:

• Ramazan’da Ümmü’l-Kura. Yatsı, akşamdan 90 değil 120 dakika sonradır; Ramazan ayı da kullanıcının seçtiği takvimden değil, Ümmü’l-Kura takviminden okunur. Bu kural olmadan Riyad’da Yatsı bir ay boyunca yarım saat erken çıkar.
• Kanada. 13 ve 13 derece — Kuzey Amerika Fıkıh Konseyi’nin 2017 kararı; güneydeki ISNA açıları değil.
• Endonezya. Kemenag’ın ihtiyat payı — Singapur açılarının üstüne çoğu vakte eklenen birkaç dakika.
• Güney Afrika. Karaçi açıları, Hanefî ikindi ölçüsü ve Akşam’a eklenen üç dakika.
• Fransa. UOIF’in 12 ve 12 derecesi — Paris’te bakılan dokuz caminin hiçbiri MWL vakti yayımlamıyordu.
• Kuzey Afrika. Cezayir 18°/17°, Tunus 18°/18°, Fas 19°/17°; üçü birden Mısır açılarına indirgenmiyor.

Sahaar bu yüzden alışıldık altı yöntemle değil on sekiz yöntemle gelir: bölgesel açılar ve yukarıdaki kurallar.

Hesap yerine ne zaman yayımlanmış tablo kullanılır?

Otorite bir tablo yayımlıyorsa ve lisansı elveriyorsa. Otoritenin kurallarıyla yapılan hesap bir dakika civarına oturur, kendi tablosu ise saniyesi saniyesine aynıdır. İlk kaynak Singapur: MUIS takvimini açık veri olarak yayımlıyor, uygulama da onu Sahaar’ın sunucusundan yıllık bir dosya olarak indiriyor. İstek yalnız otoriteyi, şehri ve yılı taşır, koordinat gitmez. Tablo inmese de vakitler beklemez, cihazda hesaplanır.

Tablo kullanımdayken etiket bunu söyler: “MUIS tablosu”. Tablo hesapla bir dakikadan fazla uyuşmazsa kenara konur, hesap kullanılır ve etiket yeniden yöntem adına döner. Bu kural Ayarlar’da da yazar. Lisanslar geldikçe başka otoriteler eklenir.

Kendi camimle aynı yapabilir miyim?

Evet, ve çoğu kişinin asıl ihtiyacı olan ayar budur. Ayarlar › Vakit hesaplama › Dakika düzeltmesi her vakti ayrı ayrı, eksi on beş ile artı on beş dakika arasında kaydırır — sokağın başındaki, İmsak’ı hep üç dakika geç okuyan camiye uydurmaya yeter.

Kaynak etiketi de onunla birlikte hareket eder. Herhangi bir vakit düzeltildiği anda etiket Bugün ekranında, widget’ta ve Ayarlar’da “Diyanet uyumlu · +5 dk düzeltme”, vakitler birbirinden farklıysa “elle düzeltme” yazar — çünkü vakitleri kaydırdıktan sonra onlara otoritenin vakitleri demek doğru olmaz. Otoritenin kendi koyduğu paylar, örneğin Kemenag’ın ihtiyat’ı, o otoritenin kendi vaktidir ve etiket üretmez.

Yine de önce saate bakın. Ağustos 2026’da gelen beş dakikalık bir bildirim, cihaz saati elle ayarlanmış bir telefondan çıktı; motor baştan sona bir dakika içindeydi. Bütün vakitler aynı miktarda kaymışsa ayarlardan önce saate bakın.

Motorun doğru olduğunu nereden biliyoruz?

Ölçerek, düzenli olarak. Her ayın ilkinde, dört yaz saati sabahında ve hesaplama koduna her dokunduğumuzda otomatik bir sınama çalışır. İki karşılaştırma yapar: Türkiye ve KKTC’den altı ilin vakitlerini yayımlanmış Türkiye takvimleriyle, bir dakika toleransla; dünyadan yirmi iki şehri bağımsız bir hesaplayıcıyla, saat dilimi karışmasın diye UTC üzerinden ve vakit başına eşiklerle. Bir sapma çıkarsa sınama kırmızı biter ve bize e-posta gelir.

Her sınama, sonucu ve bağlantısıyla bir kayda yazılır. Kayıt bugün proje deposunda duruyor. Bu sayfanın yanında da yayımlanacak, o zaman sonuca kendiniz bakabilirsiniz.

Sınırını da söyleyelim: 45 derecenin üzerinde, o ülkede yayımlanan takvimle aradaki fark büyür, çünkü otoriteler tam orada kendi kurallarını koyar ve bunları nadiren açıklar. O sınamalar hata değil, bilgi olarak kaydedilir. Şehrinizde sürekli bir fark görüyorsanız şehri, tarihi ve yöntemi contact@sahaar.app adresine yazın.

Sık sorulan sorular